İssos’ta Kazı Seferberliği: Takvim Mozaiğinin Ağustos Paneli Ortaya Çıkarılıyor!

Hatay’ın Erzin ilçesindeki İssos Epiphaneia Antik Kenti’nde yürütülen arkeolojik kazılarda, dünyanın sayılı örneklerinden biri olan kırsal aktivite takvim mozaiğinin son ayı olan Ağustos panelini ortaya çıkarmak üzere kazılar başladı.

Doç. Dr. Banu Özdilek, Kazı çalışmalarını ziyaret eden Erzin Çevre Koruma Derneği üyelerini yürütülen çalışmalar hakkında bilgilendirdi.

Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Banu Özdilek başkanlığında yürütülen kazılar, 1 Temmuz 2025 tarihinde 25 kişilik bilim ekibi ve öğrencilerden oluşan kadro ile 20 kişilik işçi grubunun katılımıyla start aldı. Bu yılki kazı planında, bilim dünyasında büyük yankı uyandıran takvim mozaiğinin henüz açığa çıkarılmamış olan Ağustos ayı paneli hedefleniyor.

Kazı alanında görevli ekip arasında, Arkeolog Dr. H. Onur Tıbıkoğlu, Arkeolog Yüksek Lisans öğrencisi M. Naif Sönmez ve Arkeoloji Bölümü Lisans öğrencisi Ulaş Temizalp yer alıyor.

Antik kentte, Stoa Porticus adı verilen, sütunlu caddenin arkasında yer alan, her iki kenarında doğa koşullarından koruyan kırma çatıyla örtülü ve dükkanlarla çevrili 6,6 metre genişliğindeki galerinin güney kısmında, yer döşemesi olarak uygulanan mozaik dikkat çekiyor. Zemin mozaiğinde, her biri bir aya karşılık gelen ve kırsal yaşamın mevsimsel faaliyetlerini betimleyen yedi panel şimdiye kadar gün yüzüne çıkarıldı. Mozaiğin her panelinde, Roma astrolojisine göre o ayla ilişkilendirilen burç simgeleri ve çift dilli (Eski Yunanca ve Latince) yazıtlar da yer alıyor.

MS 6. yüzyıla tarihlenen takvim mozaiği, adama yazıtı ile başlayarak mozaği yaptıran kişiyi de ölümsüzleştiriyor. Bu eşsiz yapı, mozaik sanatı ve geç antik çağın sosyal-ekonomik yaşamına dair önemli ipuçları taşıyor.

İssos Epiphaneia Antik Kenti, Hatay’ın Erzin ilçesi Gözeneler Mevkii’nde yer alıyor. Yaklaşık 150 hektarlık bir alana yayılan kent, tarih boyunca bereketli İssos Ovası’nın tarımsal ve ticari merkezlerinden biri olarak biliniyor. Kentin 9 km güneydoğusunda, günümüzde Burnaz olarak bilinen kıyı şeridindeki Katabolos Antik Limanı, kentin Akdeniz ticareti açısından önemini ortaya koyuyor.

Kazılar, ilk olarak 2004 yılında Hatay Arkeoloji Müzesi tarafından başlatılmış; 2022 yılından itibaren Kültür ve Turizm Bakanlığı, Hatay Arkeoloji Müzesi ve Mustafa Kemal Üniversitesi iş birliğinde, Doç. Dr. Banu Özdilek’in bilimsel koordinasyonuyla yürütülmeye devam ediyor. 2025 yılı itibarıyla Doç. Dr. Özdilek’in Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile başvurduğu resmi kazı statüsüyle çalışmalar daha da kapsamlı hâle geldi.

Kazılar sırasında açığa çıkarılan antik yapılar arasında Mozaikli Stoa, Hamam, Antik Meclis Binası (bouleuterion) ve Konser Salonu (odeion) yer alıyor. Bu yapıların restorasyon sürecine geçilebilmesi için ise koruma kurullarınca onaylanan projelere kaynak aktarımı büyük önem taşıyor.

Kazı Başkanı Doç. Dr. Banu Özdilek, Ağustos ayı panelinin bu sezon ortaya çıkarılmasının, mozaiğin bütünsel olarak bilim dünyasına kazandırılması açısından kritik bir adım olduğunu belirtti.

Ziyarete: Erzin Çevre Koruma Derneği Başkanı Ömer Lütfi Özmen ve Yönetim kurulu üyelerinin yanı sıra Erzin Gönüllüleri Dernek Başkanı Hüseyin Ertaç’ta katılım sağladı.